Kurban kesmek için bıçak önceden bilenip hazırlanır ve hayvanın göremeyeceği bir yere
konulur. Sonra hayvan ayakları ve yüzü kıbleye gelecek şekilde sol tarafına yatırılır.
Hayvanın
sağ arka ayağı serbest kalmak şartıyla diğer ayakları bağlanır. Bundan sonra
tekbir ve tehlîl
getirilir. Arkasından "Bismillâhi Allâhü ekber" denilerek, hayvanın boynuna
bıçak vurulur. Nefes
ve yemek boruları ile şahdamarı denilen iki ana damarı kesilir.
Hayvan soğumaya bırakılır,
kanının akması beklenir ve sonra derisi yüzülür. Hayvanı
elinden gelirse, kurban sahibinin
kendisinin kesmesi menduptur. Kendisi kesemezse, bir
müslümana kestirir (Mehmed
Mevkufâtî, Mevkûfât, (sadeleştiren: Ahmed Davudoğlu),
İstanbul 1980, II,
331-332).
Kurbanlıktan Faydalanmak:
Kurbanlıktan
tüylerinin kırpılması ve
sütünün sağılması suretiyle faydalanmak mekruhtur. Eğer
kırpılmış ise tüyü ve sütlü ise sütü
sağılıp tasadduk edilir. Hatta karışmasın diye alâmet
olmak üzere alman tüyleri bile tasadduk
etmek gerekir. Eğer kullanılmış ise parası
tasadduk edilir (Serahsı, a.g.e., XII, 14, 15; Kâsânî,
a.g.e., V, 78; el-Fetâva'l-Hindiyye, V,
301). Kurban kesildikten sonra derisi satılmış ise parası
tasadduk edilir. Ancak deriden
mest, seccade vb. şekilde istifâde edebileceği gibi eve
demirbaş eşya almak üzere
satmakta da bir sakınca yoktur (Serahsı, a.g.e., XII,
14).
Kurbanın eti konusunda
en faziletli tutum üçte birini tasadduk, üçte birini dostlara
ikram, üçte birini de evde
alıkoymaktır (Kâsânî, a.g.e., V, 81; el-Fetâva'l-Hindiyye, V,
300).
Kurbanlık
yapmak üzere satın alınan bir hayvan satılıp yerine başka bir hayvan
almak câizdir. Eğer
paradan arta kalan olursa tasadduk edilir (Serahsî, a.g.e., XII,
13).
Kurbanlığa
binmek, onunla yük taşımak veya herhangi bir iş için ondan istifade
etmek mekruhtur.
Eğer hayvan kullanılır ve değeri noksanlaşırsa eksilen kıymeti tasadduk
etmek gerekir.
Kiraya verilmiş ise kiradan elde edilen para da tasadduk edilir. (Kâsânî, a.g.e, V,
79).
Kurbanın eti, yağı, başı, tüyü, sütü vb.lerinin satışı câiz değildir. Eğer
satılmış ise
tasadduk etmek gerekir (Kâsanî, a.g.e, V, 81; el-Fetâva'l-Hindiyye, V,
301).
Kurbanlık
olan hayvan boğazlanmadan önce yavrularsa o da annesiyle
beraber kesilir. Bu hüküm
kendisine kurban vacip olmadığı halde kurbanlığı satın alıp
kendine vacip kılan fakir
hakkındadır. Çünkü kurban bizzat o hayvana taalluk etmiştir ki
yavrusu da kendisine tabidir.
Eğer bu yavru boğazlanmayıp satılırsa parasını tasadduk
etmek gerekir. Şayet yavru eyyâm-ı
nahr geçinceye kadar boğazlanmaz ve elde tutulursa
tasadduk edilir (Serahsî, a.g.e, XII, 14).
Zengin, yavruyu eyyâm-ı nahr'dan önce veya
sonra kesebileceği gibi eyyâm-ı nahr'da diri
olarak tasadduk da edebilir. Eğer eyyâm-ı
nahr'da satılmış olursa kıymeti tasadduk edilir. Yavru
kesilmez ve satılmaz ise diri olarak
tasadduk edilir (Kâsânî, V, 78-79; el-Fetâva'l-Hindiyye, V,
301).
Kurbanda
Vekâlet:
Bir müslüman kurbanını kendisi kesebileceği gibi bir
müslümana da
kestirebilir. Ancak kendisinin kesmesi daha faziletlidir. Kurbanı kestirme
konusundaki izin
bizzat ifâde edilebileceği gibi, izne delâlet eden söz, fiil ve davranışlar da izin
sayılır.
Meselâ bir müslüman kurbanlık satın alsa kurban bayramı günü hayvanı yatırıp ayaklarını
bağlasa onun emri olmadan bir başkası gelip hayvanı boğazlasa bu kurban için yeterlidir.
Başka bir hayvan kesmek gerekmez. İki müslüman yanılarak birbirlerinin kurbanlarını
kendi
adlarına kesmiş olsalar vacibi yerine getirmiş olurlar ve kestiklerini değişmek
suretiyle kendi
hayvanlarını alırlar (Kâsânî, a.g.e, V, 67-68). Eğer böyle bir durumu etler
yenildikten sonra
farkederlerse helâlleşirler. Aralarında anlaşmazlık çıkarsa birbirlerine
kurbanlıkların değerini
öderler. Eğer eyyâm-ı nahr geçmiş ise bu paralan tasadduk ederler
(el-Fetâva'l Hindiyye, V,
302).
Kurbanda müstehap olan şeyler:
Eyyâm-ı
nahr'dan önce kurbanlığı
bağlamak. Hayvana kurbanlık nişanı takmak, işaretlendirmek.
Kesilecek yere güzellikle, eziyet
vermeden götürmek. Yemek borusu, nefes borusu ve iki
şahdamarını kesmek ve keserken
acele davranmak. Boğazlamayı enseden değil
boğazdan yapmak. Kendi kurbanını kendisi
kesmek, kesemiyorsa müslümana kestirmek.
Ehl-i kitab'tan birine kestirmek mekruhtur.
Hayvanı kıbleye karşı kesmek. Hayvan
kesilirken orada hazır bulunmak. Dua etmek ve
besmeleden önce veya
sonra:
"Allahümme minke ve leke salatî nusukî ve mahyâye
ve mematî lillahi
Rabbil-Alemine lâ şerike lehu ve bizalike Umirtu ve ene
mine'l-müslimîn."
"Ey
Rabbim bu senden ve yine sanadır. Namazım, kulluğum,
kurbanım, ölümüm ve dirimim
eşi benzeri olmayan âlemlerin Rabbi Allah içindir. Ben bununla
emrolundum ve teslim
olanlardanım" demek. Dua ile besmeleyi birbirinden ayırmak.
Besmeleden önce veya
sonra dua etmek, Besmele ile beraber dua etmek mekruhtur. Kurban
olacak hayvanın
imkan ölçüsünde en semizi, en büyüğü olması. Eyyâm-ı nahr'ın ilk günü
gündüzleyin
kesmek. Kurban bıçağının çok keskin olması. Hayvanı kesildikten sonra
soğumaya ve
canın iyice çekilmeye bırakılması, soğumadan ve can çekilmeden önce yüzmek
mekruhtur. Kurban sahibinin kurban etinden yemesi. Çünkü bu Allah'ın bir ziyafetidir.
Etinden
başkalarına vermek (Kâsânî, a.g.e, V, 78-81).
Kurban Bayramında
kesilmek üzere satın
alınmış olan hayvan kesilmez ve bayram günleri geçerse, hayvanın
tasadduk edilmesi gerekir.
Bu konuda zengin ve fakir aynı hükme tabidir. Zengin olan kişi
ise kurbanlık alsın veya almasın
kurban kesmediği takdirde kurbanın kıymetini tasadduk
etmesi gerekir. Ertesi yıla bırakamaz
(Mevkufâtî, a.g.e., II, 329).
Ölüye kurban
keseceğini söyleyen bir kimse, kurbanını
bayram günlerinde kesmesi ona vacib
olur.
|